ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
84
زاد المسافرين ( فارسى )
پس بدان كه چوب چينى تا چندى پيش از اين معروف نبوده و در كتب طبيه ذكر آن نشده بود و در اوايل طلوع نير اقبال بىزوال سلاطين صفويه - ادام اللّه ظلال اجلالهم الى يوم القيامة - مردم را بر آن اطلاع حاصل شده ، انتفاع يافتهاند به تلاحق افكار و توالى تجارب بسيار به منافع پى بردهاند . از غرايب اينكه ، مرضى معروف است به آتشك ، اين دوا در ازالهء آن بىعديل است و نيز مقارن پيدا شدن اين دوا در ميان مردم ، شايع شده بود . به هر حال چوب چينى چنانچه قياس و تجربه شاهد است ، مايل به حرارت است و در يبوست و رطوبت آن خلاف بسيار است و قول بر اينكه يابس است و به مجاورت آب به نحوى كه الحال شربت آن متعارف است كسب رطوبت مىكند و رطوبت فضلى نيز در جوهر آن هست ؛ نزد فقير اقوى از ساير اقوال است . و اما منافع آن : مقوى حرارت غريزى است و مقوى قلب و دماغ و كبد و معده و مقوى باه و پاككنندهء روح و خون از كثافات و سريع النفوذ در اعماق بدن و در ازالهء قروح مزمنه و خبيثه و سوداويه خصوصا آتشك بىعديل است . و در رفع آكله مجرب و در جميع اورام صلبه و امراض سوداويه ، مثل تب ربع و بواسير و اوجاع مفاصل و داء الثعلب و داء الحيّة و بهق و برص سياه و ماليخوليا نافع . و در دفع مواد نزلى و فربه كردن بدن و بروز فرمودن مواد از داخل بدن به ظاهر جلد و رفع سميت اخلاط و مواد بدنى و قطع عادت افيون و خمر و ازالهء امراض و اوجاع مزمنه مجرب . و در مجموع ، آنچه مذكور شد بعد از يأس از ساير معالجات ، از استعمال آن نجاح تام حاصل شده و به تجارب كثيره رسيده و از اين است كه مىگويند پرورش آن از آب حيوان است و مؤيد اين معناست و مشهور است كه اين بيخ را از حوالى ظلمات مىآورند .